[{"data":1,"prerenderedAt":1019},["ShallowReactive",2],{"read-delen":3},{"id":4,"title":5,"begrippen":6,"body":46,"date":1009,"description":52,"excerpt":1010,"extension":1011,"meta":1012,"navigation":387,"nr":1013,"path":1014,"seo":1015,"stem":1016,"thema":1017,"__hash__":1018},"read\u002Fread\u002Fdelen.md","Delen: van jouw werkwijze naar die van het team",[7,10,13,16,19,22,25,28,31,34,37,40,43],{"begrip":8,"uitleg":9},"Procesbeschrijving","Eén document met de stappen van een terugkerend proces: wie doet wat (een mens of de AI), welk gereedschap erbij hoort, en waar een mens akkoord geeft.",{"begrip":11,"uitleg":12},"Controlemoment","Een stap in het proces waarop een mens het werk bekijkt en akkoord geeft voordat het verder gaat. Meestal vlak voordat iets de deur uit gaat.",{"begrip":14,"uitleg":15},"Eigenaar","De collega die een gedeelde skill, rol of procesbeschrijving bijhoudt. Verbeterideeën gaan naar de eigenaar, die aanpast en de datum erbij zet.",{"begrip":17,"uitleg":18},"Team en Enterprise","De zakelijke abonnementen van Claude, voor organisaties. Daarin kun je skills en Projecten met collega's delen en centraal beheren.",{"begrip":20,"uitleg":21},"Organisatie-instellingen","Het beheerdeel van een Team- of Enterprise-account. Daar bepaalt de beheerder onder meer wie skills en Projecten mag delen.",{"begrip":23,"uitleg":24},"Project (in de Claude-apps)","Een vaste werkruimte met instructies en documenten. In Team en Enterprise deel je een Project met collega's: met leesrecht (Can view) of bewerkrecht (Can edit).",{"begrip":26,"uitleg":27},"Versiebeheer (git)","Een systeem dat elke wijziging in een map bijhoudt: wie veranderde wat, en wanneer. Ontwikkelteams delen er hun bestanden mee, en daarmee ook hun skills en rollen voor Claude Code.",{"begrip":29,"uitleg":30},"Repository","Een map onder versiebeheer, vaak online bewaard bij een dienst als GitHub of GitLab, zodat het hele team met dezelfde versie werkt.",{"begrip":32,"uitleg":33},"Plugin","Een pakket met skills, rollen, commando's en koppelingen, dat je in één keer installeert. Werkt in Claude Code, CoWork en de chat.",{"begrip":35,"uitleg":36},".claude-map","De map in je projectmap waar Claude Code de skills (.claude\u002Fskills) en rollen (.claude\u002Fagents) van dat project zoekt. Door de punt vooraan is hij op een Mac standaard verborgen.",{"begrip":38,"uitleg":39},"~ (tilde)","Afkorting voor je thuis- of gebruikersmap. Op Windows: C:\\Users\\jouwnaam. Op een Mac: \u002FUsers\u002Fjouwnaam.",{"begrip":41,"uitleg":42},"Claude-apps","Claude via claude.ai, de desktop-app of de telefoon-app.",{"begrip":44,"uitleg":45},"Claude Code","Claude in de terminal, de code-editor of het tabblad Code van de desktop-app. Ondanks de naam ook bruikbaar voor ander werk dan code: het is Claude met toegang tot je bestanden en gereedschap.",{"type":47,"value":48,"toc":981},"minimark",[49,53,69,74,102,105,111,115,129,133,136,144,150,155,158,165,169,238,241,245,299,303,323,327,330,334,337,348,351,355,358,362,365,543,546,550,553,579,583,586,614,621,626,645,649,668,671,675,678,681,695,702,706,709,729,733,736,821,825,839,843,854,858,869,873,881,885,888,921,938,942,948,951,960,968,972,977],[50,51,52],"p",{},"Maak van je eigen werkwijze die van het team, en het werk loopt ook door als jij er niet bent. Dit is les zeven van Read: een korte, praktische les over delen, van je eerste gedeelde skill tot een proces dat de collega die gisteren begon net zo doorloopt als jij.",[54,55,56],"blockquote",{},[50,57,58,62,63,68],{},[59,60,61],"strong",{},"Zeg wat je ervan vindt."," Dit is les zeven van de reeks, en ik hoor graag of je er iets aan hebt gehad. Goed of niet goed, allebei even welkom, en je hoeft niet te wachten tot het einde. Twee zinnen zijn genoeg: ",[64,65,67],"a",{"href":66},"\u002Fread\u002Ffeedback?over=delen","geef feedback",". Anoniem mag; laat je je e-mailadres achter, dan kunnen we er eventueel over sparren. Je feedback wordt nergens publiek getoond.",[70,71,73],"h2",{"id":72},"wat-je-hierna-kunt","Wat je hierna kunt",[75,76,77,84,90,96],"ul",{},[78,79,80,83],"li",{},[59,81,82],{},"Persoonlijke skills en rollen omzetten naar teamafspraken",": wat je deelt, wat van jou blijft, en wie het bijhoudt.",[78,85,86,89],{},[59,87,88],{},"Een proces vastleggen met de AI-stappen erin",": per stap wie het doet, een mens of de AI, en waar een mens akkoord geeft.",[78,91,92,95],{},[59,93,94],{},"Delen op de juiste plek",": in de Claude-apps, in een gedeelde projectmap voor Claude Code, of als plugin.",[78,97,98,101],{},[59,99,100],{},"Een nieuwe collega aanhaken"," met de vastgelegde werkwijze als startpunt, zodat het eerste echte werk binnen een uur af is.",[50,103,104],{},"En misschien wel het belangrijkste: je herkent hierna het moment waarop een collega vraagt \"hoe krijg jij dat zo snel voor elkaar?\", en je denkt: dit hoort niet in mijn map, dit hoort bij het team.",[50,106,107,110],{},[59,108,109],{},"Waarom niet gewoon je bestanden doorsturen?"," Dat is een begin, maar een kopie groeit uit elkaar. Jij verbetert je kopie, je collega verbetert de andere, en na drie maanden zijn er vier versies van \"de\" offerte-opbouw. Bovendien deel je dan losse onderdelen zonder het verhaal erbij: wanneer gebruik je welke skill, in welke volgorde, en wie kijkt er mee? Delen werkt als er één bron is, op een vaste plek, met een procesbeschrijving die de onderdelen aan elkaar knoopt.",[70,112,114],{"id":113},"wat-je-nodig-hebt","Wat je nodig hebt",[75,116,117,120,123,126],{},[78,118,119],{},"Een Claude-account voor jou en je collega's. Delen binnen de Claude-apps (skills en Projecten) zit in de zakelijke abonnementen, Team en Enterprise. Op een Pro- of Max-account deel je via bestanden: een gedeelde map, of een gedeelde projectmap voor Claude Code.",[78,121,122],{},"Minstens één werkwijze die bij jou al werkt: een skill, een rol of een projectgeheugen uit de eerdere lessen.",[78,124,125],{},"Eén of twee collega's die hetzelfde werk doen. Zij zijn je meedenkers én je proefpersonen.",[78,127,128],{},"Een uur. Lezen alleen kan in een kwartier, maar de opzet is dat je meteen meedoet met een proces uit je eigen werk.",[70,130,132],{"id":131},"de-denkwijze","De denkwijze",[50,134,135],{},"Het probleem is niet dat je AI het niet kan. Het probleem is dat alleen jij weet hoe.",[50,137,138,139,143],{},"Herken je dit? Jij hebt je skills, je rollen en je projectgeheugen op orde, en je offertes zijn in een half uur klaar, in vaste opbouw en in jullie toon. Je collega maakt dezelfde offerte met een losse vraag in een leeg gesprek, en er komt iets heel anders uit. De klant krijgt van één bedrijf twee stijlen. En ben jij twee weken op vakantie, dan zakt het tempo terug naar dat van vóór de AI. Op het ",[64,140,142],{"href":141},"\u002Fai-lab\u002Fai-groeipad","AI-groeipad"," is dat precies fase 2: \"Valt Kim uit, dan valt de AI uit.\"",[50,145,146,147],{},"De oplossing: ",[59,148,149],{},"maak van je werkwijze een gedeeld proces: één plek waar het team de stappen, de skills en de rollen vindt, met bij elke stap wie hem doet: een mens of de AI.",[151,152,154],"h3",{"id":153},"wat-delen-precies-is","Wat delen precies is",[50,156,157],{},"Alles wat je in de vorige lessen hebt gebouwd, is tekst. Een skill is een tekstbestand, een rol is een tekstbestand, een projectgeheugen ook. Tekst kun je delen. Delen is daarom minder een techniek dan een afspraak: wat wordt teamgereedschap, waar staat het, en wie houdt het bij?",[50,159,160,161,164],{},"Het nieuwe onderdeel in deze les is de ",[59,162,163],{},"procesbeschrijving",": het document dat de losse gereedschappen aan elkaar knoopt. Een skill zegt hoe een offerte eruitziet; de procesbeschrijving zegt wanneer je hem gebruikt, wat eraan voorafgaat en wie er akkoord geeft.",[151,166,168],{"id":167},"waar-je-deelt","Waar je deelt",[170,171,172,188],"table",{},[173,174,175],"thead",{},[176,177,178,182,185],"tr",{},[179,180,181],"th",{},"Waar",[179,183,184],{},"Hoe",[179,186,187],{},"Past bij",[189,190,191,205,226],"tbody",{},[176,192,193,199,202],{},[194,195,196,198],"td",{},[59,197,41],{}," (Team, Enterprise)",[194,200,201],{},"Een skill deel je met collega's of publiceer je voor de hele organisatie. Een Project deel je met de knop Share, met leesrecht (Can view) of bewerkrecht (Can edit).",[194,203,204],{},"Teams die vooral in de Claude-apps en CoWork werken.",[176,206,207,211,223],{},[194,208,209],{},[59,210,44],{},[194,212,213,214,218,219,222],{},"Skills, rollen en CLAUDE.md staan in de projectmap (",[215,216,217],"code",{},".claude\u002Fskills",", ",[215,220,221],{},".claude\u002Fagents",") en gaan mee in versiebeheer, zodat iedereen die het project opent dezelfde versie heeft.",[194,224,225],{},"Teams die al een gedeelde projectmap of repository hebben.",[176,227,228,232,235],{},[194,229,230],{},[59,231,32],{},[194,233,234],{},"Skills, rollen, commando's en koppelingen in één pakket, dat collega's in één keer installeren. Werkt in Claude Code, CoWork en de chat.",[194,236,237],{},"Een complete werkwijze voor een hele afdeling.",[50,239,240],{},"Vuistregel: begin waar je team al werkt. Een team dat de hele dag in de Claude-apps zit, heeft niets aan een repository; een ontwikkelteam heeft zijn projectmap al.",[151,242,244],{"id":243},"de-anatomie-vier-onderdelen","De anatomie: vier onderdelen",[170,246,247,257],{},[173,248,249],{},[176,250,251,254],{},[179,252,253],{},"Onderdeel",[179,255,256],{},"Wat het doet",[189,258,259,269,279,289],{},[176,260,261,266],{},[194,262,263],{},[59,264,265],{},"Doel en start",[194,267,268],{},"Wat het proces oplevert en binnen welke termijn, en wat het startsein is: een aanvraag die binnenkomt, een vaste datum, een gesprek.",[176,270,271,276],{},[194,272,273],{},[59,274,275],{},"Stappen met uitvoerder",[194,277,278],{},"Per stap: wie doet het (een mens of de AI), wat gaat erin, wat komt eruit.",[176,280,281,286],{},[194,282,283],{},[59,284,285],{},"Gereedschap per stap",[194,287,288],{},"Welke skill, rol, projectgeheugen of koppeling bij die stap hoort. Zo weet iedereen wat erbij hoort.",[176,290,291,296],{},[194,292,293],{},[59,294,295],{},"Controlemomenten",[194,297,298],{},"Waar een mens kijkt en akkoord geeft voordat het verder gaat, met naam of rol erbij.",[151,300,302],{"id":301},"wat-je-deelt-en-wat-van-jou-blijft","Wat je deelt, en wat van jou blijft",[75,304,305,311,317],{},[78,306,307,310],{},[59,308,309],{},"Delen: wat voor iedereen hetzelfde moet zijn."," Documentopbouw, huisstijl, controlelijsten, rollen als de onderzoeker en de tegendenker.",[78,312,313,316],{},[59,314,315],{},"Van jou: je persoonlijke voorkeuren."," Je eigen schrijfaccent, je notitiesysteem, je vaste afkortingen. Die blijven naast de teamafspraken bestaan; stapelen (les 01) werkt ook hier, met een teamlaag en jouw eigen laag erbovenop. Claude Code heeft daar zelfs een aparte plek voor: CLAUDE.local.md, voor je persoonlijke afspraken binnen een gedeeld project.",[78,318,319,322],{},[59,320,321],{},"Nergens: geheimen en persoonsgegevens."," Wat gedeeld wordt, gaat mee naar iedereen die het team binnenkomt. Meer daarover bij de gouden regels.",[70,324,326],{"id":325},"het-voorbeeld-het-offerteproces","Het voorbeeld: het offerteproces",[50,328,329],{},"We leggen nu samen een echt teamproces vast, van losse werkwijzen tot één proces dat iedereen op dezelfde manier doorloopt. Pak er zelf een proces bij dat vaak terugkomt en bij iedereen anders loopt: offertes, klantvragen, de maandafsluiting, een intake. De stappen werken voor allemaal; ik gebruik het offerteproces van een adviesbureau met vier adviseurs.",[151,331,333],{"id":332},"stap-1-kies-één-proces-en-kijk-hoe-het-nu-gaat","Stap 1: kies één proces en kijk hoe het nu gaat",[50,335,336],{},"Vraag twee collega's om hun laatste offerte, en hoe ze die gemaakt hebben. Leg de routes naast elkaar. Bij het adviesbureau kwam er zoiets uit:",[75,338,339,342,345],{},[78,340,341],{},"De één begint met een oude offerte en past die aan, de ander begint in een leeg gesprek.",[78,343,344],{},"Twee van de vier laten de AI de prijs uitrekenen, twee doen dat zelf.",[78,346,347],{},"Niemand laat een tweede persoon meelezen voordat de offerte de deur uit gaat.",[50,349,350],{},"Die verschillen zijn precies wat je gaat vastleggen. Kies per verschil één manier, samen met de collega's die het werk doen. Een proces dat zij zelf mee hebben bedacht, wordt ook echt gebruikt.",[151,352,354],{"id":353},"stap-2-benoem-per-stap-wie-het-doet","Stap 2: benoem per stap wie het doet",[50,356,357],{},"Knip het proces in stappen en zet bij elke stap wie hem uitvoert: een mens of de AI. Een bruikbare vuistregel: de AI doet het verzamelen, het ordenen en de eerste versie; de mens voert het gesprek met de klant, bepaalt de prijs en geeft akkoord. Waar het werk van de AI naar een mens gaat, zit een natuurlijk controlemoment.",[151,359,361],{"id":360},"stap-3-het-complete-bestand","Stap 3: het complete bestand",[50,363,364],{},"De procesbeschrijving, compleet:",[366,367,372],"pre",{"className":368,"code":369,"language":370,"meta":371,"style":371},"language-markdown shiki shiki-themes github-light github-dark","# Proces: offerte opstellen\n\nEigenaar: Sanne (bijgewerkt: 29 september 2026)\nDoel: binnen twee werkdagen na het intakegesprek een offerte\nbij de klant, in onze opbouw en onze toon.\nStart: het intakegesprek is gevoerd.\n\n## Stappen\n1. Mens (adviseur): voert het intakegesprek en zet de\n   aantekeningen in de map van de klant.\n2. AI: vat de intake samen en maakt een lijst met open vragen.\n   Gereedschap: skill intake-samenvatting.\n3. Mens (adviseur): beantwoordt de open vragen samen met de\n   klant, en bepaalt aanpak en prijs.\n4. AI: schrijft de offerte.\n   Gereedschap: skill offerte-opbouw, skill schrijfstijl.\n5. AI: leest de offerte als kritische klant en levert de drie\n   sterkste tegenwerpingen.\n   Gereedschap: rol tegendenker.\n6. Mens (adviseur): verwerkt de tegenwerpingen die kloppen.\n7. Controlemoment (tweede adviseur): leest mee en geeft\n   akkoord. Daarna gaat de offerte naar de klant.\n\n## Afspraken\n- De prijs bepaalt altijd een mens; de AI rekent alleen na.\n- Tarieven staan in de actuele tarievenlijst, niet in de skills.\n- Afwijken van het proces mag, met één regel uitleg in de map\n  van de klant.\n","markdown","",[215,373,374,382,389,395,401,407,413,418,424,430,436,442,448,454,460,466,472,478,484,490,496,502,508,513,519,525,531,537],{"__ignoreMap":371},[375,376,379],"span",{"class":377,"line":378},"line",1,[375,380,381],{},"# Proces: offerte opstellen\n",[375,383,385],{"class":377,"line":384},2,[375,386,388],{"emptyLinePlaceholder":387},true,"\n",[375,390,392],{"class":377,"line":391},3,[375,393,394],{},"Eigenaar: Sanne (bijgewerkt: 29 september 2026)\n",[375,396,398],{"class":377,"line":397},4,[375,399,400],{},"Doel: binnen twee werkdagen na het intakegesprek een offerte\n",[375,402,404],{"class":377,"line":403},5,[375,405,406],{},"bij de klant, in onze opbouw en onze toon.\n",[375,408,410],{"class":377,"line":409},6,[375,411,412],{},"Start: het intakegesprek is gevoerd.\n",[375,414,416],{"class":377,"line":415},7,[375,417,388],{"emptyLinePlaceholder":387},[375,419,421],{"class":377,"line":420},8,[375,422,423],{},"## Stappen\n",[375,425,427],{"class":377,"line":426},9,[375,428,429],{},"1. Mens (adviseur): voert het intakegesprek en zet de\n",[375,431,433],{"class":377,"line":432},10,[375,434,435],{},"   aantekeningen in de map van de klant.\n",[375,437,439],{"class":377,"line":438},11,[375,440,441],{},"2. AI: vat de intake samen en maakt een lijst met open vragen.\n",[375,443,445],{"class":377,"line":444},12,[375,446,447],{},"   Gereedschap: skill intake-samenvatting.\n",[375,449,451],{"class":377,"line":450},13,[375,452,453],{},"3. Mens (adviseur): beantwoordt de open vragen samen met de\n",[375,455,457],{"class":377,"line":456},14,[375,458,459],{},"   klant, en bepaalt aanpak en prijs.\n",[375,461,463],{"class":377,"line":462},15,[375,464,465],{},"4. AI: schrijft de offerte.\n",[375,467,469],{"class":377,"line":468},16,[375,470,471],{},"   Gereedschap: skill offerte-opbouw, skill schrijfstijl.\n",[375,473,475],{"class":377,"line":474},17,[375,476,477],{},"5. AI: leest de offerte als kritische klant en levert de drie\n",[375,479,481],{"class":377,"line":480},18,[375,482,483],{},"   sterkste tegenwerpingen.\n",[375,485,487],{"class":377,"line":486},19,[375,488,489],{},"   Gereedschap: rol tegendenker.\n",[375,491,493],{"class":377,"line":492},20,[375,494,495],{},"6. Mens (adviseur): verwerkt de tegenwerpingen die kloppen.\n",[375,497,499],{"class":377,"line":498},21,[375,500,501],{},"7. Controlemoment (tweede adviseur): leest mee en geeft\n",[375,503,505],{"class":377,"line":504},22,[375,506,507],{},"   akkoord. Daarna gaat de offerte naar de klant.\n",[375,509,511],{"class":377,"line":510},23,[375,512,388],{"emptyLinePlaceholder":387},[375,514,516],{"class":377,"line":515},24,[375,517,518],{},"## Afspraken\n",[375,520,522],{"class":377,"line":521},25,[375,523,524],{},"- De prijs bepaalt altijd een mens; de AI rekent alleen na.\n",[375,526,528],{"class":377,"line":527},26,[375,529,530],{},"- Tarieven staan in de actuele tarievenlijst, niet in de skills.\n",[375,532,534],{"class":377,"line":533},27,[375,535,536],{},"- Afwijken van het proces mag, met één regel uitleg in de map\n",[375,538,540],{"class":377,"line":539},28,[375,541,542],{},"  van de klant.\n",[50,544,545],{},"Het gereedschap komt uit de eerdere lessen: de schrijfstijl en de documentopbouw uit les 01 (starter 1 en 2), de tegendenker uit les 02 (starter 3). De procesbeschrijving knoopt ze aan elkaar, en legt vast waar een mens tekent.",[151,547,549],{"id":548},"stap-4-maak-de-bouwstenen-teamklaar","Stap 4: maak de bouwstenen teamklaar",[50,551,552],{},"Loop elke skill en rol die in het proces genoemd wordt nog één keer na voordat je hem deelt:",[75,554,555,561,567,573],{},[78,556,557,560],{},[59,558,559],{},"Haal eruit wat persoonlijk is",": je eigen voorkeuren die niet voor iedereen gelden, je naam in het ijkvoorbeeld.",[78,562,563,566],{},[59,564,565],{},"Controleer op wat er niet in hoort",": klantnamen, tarieven, persoonsgegevens (les 01, gouden regel twee).",[78,568,569,572],{},[59,570,571],{},"Zet eigenaar en datum erin",": één regel onder de titel, bijvoorbeeld \"Eigenaar: Sanne, bijgewerkt 29 september 2026\".",[78,574,575,578],{},[59,576,577],{},"Laat één collega hem lezen en proberen"," voordat hij gedeeld wordt. Twee paar ogen vinden meer dan één.",[151,580,582],{"id":581},"stap-5-zet-alles-op-één-gedeelde-plek","Stap 5: zet alles op één gedeelde plek",[50,584,585],{},"Kies de plek die past bij waar je team werkt:",[75,587,588,594,608],{},[78,589,590,593],{},[59,591,592],{},"Claude-apps (Team of Enterprise):"," maak een Project \"Offertes\" en zet de procesbeschrijving in de projectinstructies. De tarievenlijst en een goedgekeurde voorbeeldofferte gaan erbij als projectkennis. Deel het Project met de knop Share naast de projectnaam: bewerkrecht (Can edit) voor de eigenaar, leesrecht (Can view) voor de rest. Met leesrecht kun je gewoon in het Project werken, maar niet aan de instructies komen; zo blijft er één versie. De skills deel je vanuit het overzicht van je skills (Customize → Skills), via de drie puntjes naast een skill en dan Share, of je publiceert ze voor de hele organisatie. Een beheerder kan skills ook centraal voor iedereen klaarzetten, via de organisatie-instellingen.",[78,595,596,599,600,603,604,607],{},[59,597,598],{},"Claude Code:"," zet de skills en rollen in de projectmap in plaats van in je thuismap: ",[215,601,602],{},".claude\u002Fskills\u002F"," en ",[215,605,606],{},".claude\u002Fagents\u002F"," binnen het project. Zet de procesbeschrijving ernaast en verwijs ernaar vanuit CLAUDE.md: \"Offertes volgen het proces in proces-offerte.md.\" Staat de projectmap in versiebeheer, dan heeft iedereen die het project bijwerkt dezelfde versie.",[78,609,610,613],{},[59,611,612],{},"Voor een hele afdeling: een plugin."," Een plugin bundelt skills, rollen en koppelingen in één pakket. In een Team- of Enterprise-account kan de beheerder hem via de organisatie-instellingen aan iedereen aanbieden, of standaard laten installeren. Voor een eerste proces is dat meestal meer dan nodig; bewaar het voor het moment dat je drie of meer processen deelt.",[50,615,616,617,620],{},"Voor de route via Claude Code verhuizen je skills van je thuismap naar de projectmap. Dat teken ",[215,618,619],{},"~"," is een afkorting voor je thuismap, zie de begrippenlijst onderaan. Zo gaat dat:",[622,623,625],"h4",{"id":624},"op-windows","Op Windows",[50,627,628,629,632,633,636,637,640,641,644],{},"Open twee Verkenner-vensters. Typ in het eerste ",[215,630,631],{},"%USERPROFILE%\\.claude\\skills"," in de adresbalk en druk op Enter: daar staan je persoonlijke skills. Open in het tweede je projectmap, en maak daar een map ",[215,634,635],{},".claude"," met daarin een map ",[215,638,639],{},"skills"," (als die er nog niet zijn). Kopieer de skillmappen die in het proces genoemd worden van het eerste naar het tweede venster. Voor rollen doe je hetzelfde met de map ",[215,642,643],{},"agents",".",[622,646,648],{"id":647},"op-een-mac","Op een Mac",[50,650,651,652,655,656,659,660,663,664,667],{},"De snelste route is via Terminal (Programma's → Hulpprogramma's). Typ ",[215,653,654],{},"cd "," (met een spatie erachter), sleep je projectmap het Terminalvenster in en druk op Enter. Plak dan ",[215,657,658],{},"mkdir -p .claude\u002Fskills .claude\u002Fagents"," en druk op Enter. Kopieer daarna elke skill die in het proces genoemd wordt, bijvoorbeeld met ",[215,661,662],{},"cp -R ~\u002F.claude\u002Fskills\u002Fofferte-opbouw .claude\u002Fskills\u002F",". Met ",[215,665,666],{},"open .claude"," zie je het resultaat in Finder.",[50,669,670],{},"Werk daarna zelf ook in de teamversie. Je persoonlijke kopie mag weg zodra de teamversie werkt; zo blijft er één bron.",[151,672,674],{"id":673},"stap-6-de-proef-de-collega-die-gisteren-begon","Stap 6: de proef: de collega die gisteren begon",[50,676,677],{},"Geef het proces aan de collega die het minst bekend is met jullie offertes, of aan de nieuwste collega. Eén opdracht: maak de offerte voor een klant van vorige maand, alleen met de procesbeschrijving en het gedeelde gereedschap. Jij kijkt mee en zegt niets.",[50,679,680],{},"Het verschil dat je mag verwachten:",[54,682,683,689],{},[50,684,685,688],{},[59,686,687],{},"Zonder gedeeld proces:"," de nieuwe collega vraagt drie collega's hoe het moet, krijgt drie antwoorden, en levert na een middag een offerte op die er anders uitziet dan alle andere. Er leest niemand mee, dus niemand ziet dat de prijs op een oude tarievenlijst is gebaseerd.",[50,690,691,694],{},[59,692,693],{},"Met gedeeld proces:"," binnen een uur ligt er een offerte in de vaste opbouw en de vaste toon, met de tegenwerpingen verwerkt en een collega die heeft meegelezen. En alles waar de nieuwe collega onderweg over twijfelde, is meteen je verbeterlijst voor de procesbeschrijving.",[50,696,697,698,701],{},"Werkt je team in Claude Code, dan kun je het aanhaken nog verder versnellen. Het commando ",[215,699,700],{},"\u002Fteam-onboarding"," maakt van je eigen gebruik van de afgelopen dertig dagen een inwerkgids, die een nieuwe collega als eerste bericht in Claude Code plakt.",[151,703,705],{"id":704},"stap-7-spreek-af-wie-het-bijhoudt","Stap 7: spreek af wie het bijhoudt",[50,707,708],{},"Een gedeeld proces zonder eigenaar veroudert binnen een kwartaal. Spreek daarom drie dingen af:",[75,710,711,717,723],{},[78,712,713,716],{},[59,714,715],{},"Eén eigenaar per proces en per gedeelde skill",", met naam.",[78,718,719,722],{},[59,720,721],{},"Verbeteringen gaan als voorstel naar de eigenaar",", die aanpast en de datum bijwerkt. Zo blijft er één versie, en weet iedereen hoe oud die is.",[78,724,725,728],{},[59,726,727],{},"De procesbeschrijving is het begin van het inwerken."," Een nieuwe collega leest hem op dag één, en loopt het proces de eerste keer samen met iemand door.",[70,730,732],{"id":731},"zelf-doen-sjabloon-en-drie-starters","Zelf doen: sjabloon en drie starters",[50,734,735],{},"Hetzelfde recept werkt voor elk teamproces. Hier is het lege sjabloon, plus de drie processen waarmee ik iedereen laat beginnen.",[366,737,739],{"className":368,"code":738,"language":370,"meta":371,"style":371},"# Proces: [naam van het proces]\n\nEigenaar: [naam] (bijgewerkt: [datum])\nDoel: [wat het proces oplevert, en binnen welke termijn]\nStart: [het startsein: een aanvraag, een datum, een gesprek]\n\n## Stappen\n1. [Mens (rol) of AI]: [wat er gebeurt, wat erin gaat en\n   wat eruit komt].\n   Gereedschap: [skill, rol, projectgeheugen of koppeling]\n2. [...]\n3. Controlemoment ([rol]): [wat er gecontroleerd wordt, en\n   wie akkoord geeft].\n\n## Afspraken\n[Wat altijd door een mens gebeurt, waar de bronnen staan, en\nhoe je afwijkt als het echt nodig is.]\n",[215,740,741,746,750,755,760,765,769,773,778,783,788,793,798,803,807,811,816],{"__ignoreMap":371},[375,742,743],{"class":377,"line":378},[375,744,745],{},"# Proces: [naam van het proces]\n",[375,747,748],{"class":377,"line":384},[375,749,388],{"emptyLinePlaceholder":387},[375,751,752],{"class":377,"line":391},[375,753,754],{},"Eigenaar: [naam] (bijgewerkt: [datum])\n",[375,756,757],{"class":377,"line":397},[375,758,759],{},"Doel: [wat het proces oplevert, en binnen welke termijn]\n",[375,761,762],{"class":377,"line":403},[375,763,764],{},"Start: [het startsein: een aanvraag, een datum, een gesprek]\n",[375,766,767],{"class":377,"line":409},[375,768,388],{"emptyLinePlaceholder":387},[375,770,771],{"class":377,"line":415},[375,772,423],{},[375,774,775],{"class":377,"line":420},[375,776,777],{},"1. [Mens (rol) of AI]: [wat er gebeurt, wat erin gaat en\n",[375,779,780],{"class":377,"line":426},[375,781,782],{},"   wat eruit komt].\n",[375,784,785],{"class":377,"line":432},[375,786,787],{},"   Gereedschap: [skill, rol, projectgeheugen of koppeling]\n",[375,789,790],{"class":377,"line":438},[375,791,792],{},"2. [...]\n",[375,794,795],{"class":377,"line":444},[375,796,797],{},"3. Controlemoment ([rol]): [wat er gecontroleerd wordt, en\n",[375,799,800],{"class":377,"line":450},[375,801,802],{},"   wie akkoord geeft].\n",[375,804,805],{"class":377,"line":456},[375,806,388],{"emptyLinePlaceholder":387},[375,808,809],{"class":377,"line":462},[375,810,518],{},[375,812,813],{"class":377,"line":468},[375,814,815],{},"[Wat altijd door een mens gebeurt, waar de bronnen staan, en\n",[375,817,818],{"class":377,"line":474},[375,819,820],{},"hoe je afwijkt als het echt nodig is.]\n",[151,822,824],{"id":823},"starter-1-de-teamschrijfstijl","Starter 1: de teamschrijfstijl",[50,826,827,830,831,834,835,838],{},[59,828,829],{},"Wanneer:"," iedereen schrijft voor dezelfde klanten, maar niet in dezelfde toon. ",[59,832,833],{},"Delen:"," de schrijfstijl-skill uit les 01 als basislaag voor het hele team, met één eigenaar. Ieder mag een eigen laag erbovenop houden. ",[59,836,837],{},"Winst:"," één toon naar buiten, en de kleinste stap om met delen te beginnen.",[151,840,842],{"id":841},"starter-2-het-inwerkproces","Starter 2: het inwerkproces",[50,844,845,847,848,850,851,853],{},[59,846,829],{}," er begint regelmatig iemand nieuw, en inwerken kost elke keer een week van een ervaren collega. ",[59,849,833],{}," een Project \"Inwerken\" met het teamhandboek als projectkennis, en de procesbeschrijvingen van jullie belangrijkste processen erbij. De nieuwe collega stelt de eerste honderd vragen daar; de ervaren collega beantwoordt alleen wat het Project niet weet, en vult dat daarna aan. ",[59,852,837],{}," inwerken kost minder tijd van je ervaren mensen, en het handboek wordt eindelijk bijgehouden.",[151,855,857],{"id":856},"starter-3-het-terugkerende-teamproces","Starter 3: het terugkerende teamproces",[50,859,860,862,863,865,866,868],{},[59,861,829],{}," een proces dat vaak langskomt en bij iedereen anders loopt, zoals klantvragen beantwoorden, de maandafsluiting of een intake. ",[59,864,833],{}," de procesbeschrijving plus de skills en rollen die erin genoemd worden, zoals in het voorbeeld. ",[59,867,837],{}," elke klant krijgt hetzelfde niveau, wie er die week ook dienst heeft.",[151,870,872],{"id":871},"zeven-lessen-één-geheel","Zeven lessen, één geheel",[50,874,875,876,880],{},"Wat je in de eerdere lessen bouwde, wordt hier teamgereedschap. De skills uit les 01 en de rollen uit les 02 staan als gereedschap in het proces, het projectgeheugen uit les 03 wordt gedeelde projectkennis, de ontwerpafspraken uit les 05 gelden voor iedereen die een scherm maakt, en een geplande taak uit les 06 kan het hele team bedienen. De laatste les voegt het sluitstuk toe: ",[64,877,879],{"href":878},"\u002Fread\u002Ftest-het-plan","les 08"," laat zien hoe je een proces, plan of document toetst voordat iemand erop bouwt. Starter 3 daar, de doe-proef, is gemaakt voor procesbeschrijvingen als deze.",[70,882,884],{"id":883},"valkuilen-en-gouden-regels","Valkuilen en gouden regels",[50,886,887],{},"Vijf dingen die ik bij anderen zie misgaan, plus de twee regels die je nooit loslaat.",[889,890,891,897,903,909,915],"ol",{},[78,892,893,896],{},[59,894,895],{},"Kopieën die uit elkaar groeien."," Een skill per mail doorsturen voelt als delen, maar na drie maanden zijn er vier versies. Deel via één plek (een gedeeld Project, de projectmap, een plugin) en werk ook zelf alleen in die versie.",[78,898,899,902],{},[59,900,901],{},"Gereedschap zonder verhaal."," Tien gedeelde skills zonder procesbeschrijving zijn een gereedschapskist zonder handleiding: niemand weet welke je wanneer pakt. Leg eerst het proces vast; de skills zijn de onderdelen ervan.",[78,904,905,908],{},[59,906,907],{},"Het hele bedrijf in één keer."," Een uitrol voor iedereen en alle processen tegelijk loopt vast op uitzonderingen. Begin met één proces en één team, laat het een maand draaien, en breid uit met wat daar werkt.",[78,910,911,914],{},[59,912,913],{},"Van bovenaf bedacht."," Een proces dat zonder de mensen die het werk doen is opgesteld, wordt stilletjes omzeild. Bouw het met hen: hun verschillen uit stap 1 zijn het vertrekpunt, en de eerste versie is een voorstel.",[78,916,917,920],{},[59,918,919],{},"Delen en nooit meer omkijken."," Een gedeelde skill die veroudert, laat het hele team tegelijk dezelfde fout maken. Geef alles een eigenaar, en neem de gedeelde onderdelen mee in het vaste onderhoudsmoment (eerste maandag van de maand is populair): klopt het proces nog met hoe er echt gewerkt wordt, en welke verbetervoorstellen liggen er?",[54,922,923],{},[50,924,925,926,929,930,933,934,937],{},"⚠️ ",[59,927,928],{},"Twee gouden regels."," Eén: ",[59,931,932],{},"lees en toets alles voordat je het deelt."," Een gedeelde skill voert bij iedereen ongevraagd instructies uit, en een fout erin maak je voortaan met het hele team. Laat elk onderdeel door een tweede persoon lezen voordat het gedeeld wordt, haal er klantnamen, tarieven, wachtwoorden en persoonsgegevens uit, en installeer plugins alleen van makers die je vertrouwt, ook als ze van mij komen. Twee: ",[59,935,936],{},"elk proces eindigt bij een mens met naam."," De AI verzamelt, schrijft en controleert; een collega geeft akkoord voordat iets de deur uit gaat. Zet dat controlemoment met naam of rol in de procesbeschrijving, zodat iedereen weet bij wie de verantwoordelijkheid ligt, ook de collega die gisteren begon.",[70,939,941],{"id":940},"je-volgende-stap","Je volgende stap",[50,943,944,945,947],{},"Delen is de zevende stap naar herhaalbaar werken met AI, en de kern van de sprong van fase 2 naar fase 3 op het ",[64,946,142],{"href":141},": \"leg vast wat werkt, zodat een collega het morgen kan overnemen.\" In les 01 stond dat een vastgelegde werkwijze gewoon doorwerkt als de enthousiaste collega uitvalt. Met een gedeeld proces is dat nu ook echt zo.",[50,949,950],{},"Doe deze week één ding: leg één proces vast, samen met twee collega's die het werk doen, en laat de nieuwste collega de proef doen.",[50,952,953,954,959],{},"De volgende les staat klaar: ",[59,955,956],{},[64,957,958],{"href":878},"les 08 · Test het plan, ook documenten kunnen stuk",", de laatste van de reeks. Je proces staat op papier; daar hoort een toets bij voordat iemand erop bouwt.",[50,961,962,963,967],{},"Benieuwd welk proces in jouw team als eerste gedeeld moet worden? Een uurtje praten of een korte quickscan van je processen maakt dat meestal snel helder. ",[64,964,966],{"href":965},"\u002Fconnect","Plan een kennismaking",": een half uur, eerlijke aanbeveling, ook als die \"gewoon zelf beginnen\" is.",[70,969,971],{"id":970},"wat-vond-je-ervan","Wat vond je ervan?",[50,973,974,975,68],{},"Je bent er doorheen. Vertel me wat werkte, wat je miste en wat onduidelijk bleef. Twee zinnen zijn genoeg, en elke reactie maakt les acht beter: ",[64,976,67],{"href":66},[978,979,980],"style",{},"html .default .shiki span {color: var(--shiki-default);background: var(--shiki-default-bg);font-style: var(--shiki-default-font-style);font-weight: var(--shiki-default-font-weight);text-decoration: var(--shiki-default-text-decoration);}html .shiki span {color: var(--shiki-default);background: var(--shiki-default-bg);font-style: var(--shiki-default-font-style);font-weight: var(--shiki-default-font-weight);text-decoration: var(--shiki-default-text-decoration);}html .dark .shiki span {color: var(--shiki-dark);background: var(--shiki-dark-bg);font-style: var(--shiki-dark-font-style);font-weight: var(--shiki-dark-font-weight);text-decoration: var(--shiki-dark-text-decoration);}html.dark .shiki span {color: var(--shiki-dark);background: var(--shiki-dark-bg);font-style: var(--shiki-dark-font-style);font-weight: var(--shiki-dark-font-weight);text-decoration: var(--shiki-dark-text-decoration);}",{"title":371,"searchDepth":384,"depth":384,"links":982},[983,984,985,991,1000,1006,1007,1008],{"id":72,"depth":384,"text":73},{"id":113,"depth":384,"text":114},{"id":131,"depth":384,"text":132,"children":986},[987,988,989,990],{"id":153,"depth":391,"text":154},{"id":167,"depth":391,"text":168},{"id":243,"depth":391,"text":244},{"id":301,"depth":391,"text":302},{"id":325,"depth":384,"text":326,"children":992},[993,994,995,996,997,998,999],{"id":332,"depth":391,"text":333},{"id":353,"depth":391,"text":354},{"id":360,"depth":391,"text":361},{"id":548,"depth":391,"text":549},{"id":581,"depth":391,"text":582},{"id":673,"depth":391,"text":674},{"id":704,"depth":391,"text":705},{"id":731,"depth":384,"text":732,"children":1001},[1002,1003,1004,1005],{"id":823,"depth":391,"text":824},{"id":841,"depth":391,"text":842},{"id":856,"depth":391,"text":857},{"id":871,"depth":391,"text":872},{"id":883,"depth":384,"text":884},{"id":940,"depth":384,"text":941},{"id":970,"depth":384,"text":971},"2026-09-29",null,"md",{},"07","\u002Fread\u002Fdelen",{"title":5,"description":52},"read\u002Fdelen","Delen","WBANabzAX9Eq3MqVWGQJv37LsOUx6SX0uIgPuBLIqRw",1790711943072]